انقلابین

«لغت نامه دهخدا»

[اِ قِ بَ] (ع اِ) (= دو انقلاب) در نجوم، دو نقطهء دایره البروج که در آنها میل خورشید به منتهی میرسد (یعنی خورشید بمنتهای فاصلهء خود از معدل النهار یا استوای فلکی میرسد). انقلابین دو نقطهء متقاطر از کرهء آسمان اند و بنظر ساکنین زمین، خورشید سالی یکبار از هریک از آنها میگذرد، یکی در اول تابستان و دیگری در اول زمستان. در حوالی هنگام این دو عبور میل خورشید مدت چند روز تقریباً ثابت باقی میماند (َ27 ْ23)، و در این ایام چنین بنظر میرسد که خورشید متوقف است در نیمکرهء شمالی، آن نقطهء انقلاب را که نظیر اول تیرماه است انقلاب صیفی (= انقلاب تابستانی) و دیگری را انقلاب شتوی (= انقلاب زمستانی) خوانند. (از دایره المعارف فارسی).