بادوسبان

«لغت نامه دهخدا»

"(اِخ) پادوسبان. پادوسپان. فاذوسفان (معرب). رجوع به بادوسپان و پادوسبان و صور دیگر شود. بادوسبانان و صور دیگر آن، نام سلسله ای است که گویند تا سال 881 ه . ق. 35 تن از آنان حکومت کردند، مدت دولت آنان 841 سال بود. زامباور در معجم الانساب این سلسله را به چهار بخش تقسیم کرده است که مجموعاً شامل 51 تن باشند و نخستین آنان بادوسبان (اول)بن گیل در سنهء 40 ه . ق. بحکومت رسید و آخرین آنان ملک محمد بن جهانگیر از عمال طهماسب صفوی است.
بنی بادوسپان(1)
رستمدار (روبان، نور، کجور)
گیل...
1- بادوسپان [اول]خورشید دابویه
استندار شهریار 2- خورزاد
(روبان)
3- بادوسپان [دوم]
؟ نامور 5- ونداد امید 4- شهریار اول
سحراب رستم 6- عبدالله
قارن
7- فریدون حیان محمد سپهسلار
(سال 260)
شیرزاد 8- بادوسپان سوم
9- شهریار دوم
دیوبند بندار
جمشید
(دختر)؟(2)10- هزارسندان
11- شهریار [سوم]
فرامرز 12- محمد
13- استندار ابوالفضل
گروه اول:
1 - بادوسپان (اول)بن گیل... (سنهء 40 ه . ق.) از ملوک رستمدار طبرستان پسر جیل گاوباره که بسال 40 از برادر خود دابویه پادشاه جیلان جدا شد برویان رفت و سی وپنج سال پادشاهی کرد. آورده اند که چون گاوباره(3) در چنگ گرگ اجل گرفتار گشت پسر بزرگ او دابویه قایم مقام او شد و چون به درشت خوئی و ظلم نفس و سفک دماء اتصاف داشت برادرش بادوسپان از صحبتش متنفر شده از گیلان برویان رفت (در سال 40) و در آن بلده توطن نموده بخلاف برادرش در استمالت خاطر و دلجوئی اکابر و اصاغر مساعی جمیله بتقدیم رسانید... و بخلاف برادر طریق عدل و انصاف سلوک فرمود لاجرم صغار و کبار رستمدار سر بر خط اطاعتش نهادند و او سی وپنج سال باقبال گذرانید. (حبیب السیر چ قدیم طهران ج2 جزو 4 صص 146 - 147). رجوع به پادوسپان در همین لغت نامه و مجمل التواریخ والقصص ص276 و حبیب السیر شود.
2 - خورزادبن بادوسپان... (75 ه . ق.).
3 - بادوسپان (دوم)بن خورزاد (105 ه . ق.) پسر بادوسپان بن گاوباره، از حکمرانان رویان رستمدار بوده است. مورخان طبرستان آورده اند: چون بادوسپان بن گاوباره در چنگ اجل بیچاره گشت پسرش اصپهبد خورزاد سی ودو سال در رستمدار فرمان فرما بود و با رعیت بر نهج عدالت سلوک نمود و پس از وی ولدش بادوسپان خورزاد چهل سال تاج ایالت بر سر نهاده او بصفت عدل و مکارم اخلاق و سنن آداب اتصاف داشت و همواره همت بر اشاعهء بذل و سخا و جود و عطا و اطعام مساکین و فقرا میگماشت و بیمن شجاعت و فرط جلادت با بعض از سروران مازندران اتفاق نموده لشکر عرب را از جیلان و رستمدار اخراج نموده تمامی مملکت موروث را بحیطهء ضبط درآورد. (حبیب السیر چ قدیم طهران ج 2 جزو 4 صص146-147).
4 - شهریار (اول)بن بادوسپان (145 ه . ق.).
5 - وِنداد امیدبن بادوسپان (175 ه . ق.).
6 - عبدالله بن ونداد امید (207 ه . ق.).
7 - افریدون بن قارن(4)بن سهراب(5)بن ناموربن بادوسپان اسپهبد، از امرای گاوباره است که پس از مرگ اسپهبد عبدالله بن ونداد بجای او بمسند ریاست نشست و مدت دولت او بنا بروایت سیدظهیرالدین هجده سال بوده است (241 ه . ق.). رجوع به حبیب السیر چ قدیم طهران ج 2 جزو 4 ص 148 شود.
8 - بادوسپان (سوم)بن فریدون.
9 - شهریار (دوم)بن بادوسپان (259 ه . ق.).
10 - هزارسندان بن بنداربن شیرزاد (274 ه . ق.).
11 - شهریار (سوم) جمشیدبن دیوبند (286 ه . ق.).
12 - شمس الملوک محمد بن شهریار (327 ه . ق.).
13 - استندار ابوالفضل بن محمد (340 - 354 ه . ق.).
گروه دوم:
14 - حسام الدین زرین کمر (اول)بن فرامرزبن شهریار (سوم) (354 ه . ق.).
15 - سیف الدین باحرب بن زرین کمر (386 ه . ق.).
16 - حسام الدین اردشیر (اول)بن باحرب (413 ه . ق.).
17 - فخرالدوله نامور (اونماور) (اول)بن شهریار (438 ه . ق.).
18 - عزالدوله هزارسپ (اول)بن نامور (470 ه . ق.).
19 - شهریواش بن هزارسپ (510 ه . ق.).
20 - کیکاوس بن هزارسپ (523 ه . ق.).
21 - هزارسپ (دوم)بن شهریواش (560 ه . ق.).
22 - حسام الدین زرین کمر (دوم)بن جستان (606 ه . ق.).
23 - شرف الدین بیستون بن زرین کمر (610 ه . ق.).
24 - فخرالدوله نامور (دوم)بن بیستون (620 ه . ق.).
25 - حسام الدوله اردشیر (دوم)بن نامور.
26 - شهراکیم گاوباره بن نامور (633 ه . ق.).
27 - فخرالدوله نامور (سوم)بن گاوباره (671 ه . ق.).
28 - ملک شاه کیخسروبن گاوباره (701 ه . ق.).
29 - شمس الملوک محمد بن کیخسرو (711 ه . ق.).
30 - ناصرالدین شهریاربن کیخسرو (717 ه . ق.).
31 - تاج الدوله زیاربن کیخسرو (725 ه . ق.).
32 - جلال الدوله اسکندربن زیار (734 ه . ق.).
33 - فخرالدوله شاه غازی بن زیار (761 ه . ق.).
34 - عضدالدوله (عزالدوله) قبادبن شاه غازی (870 ه . ق.).
35 - سعدالدوله طوس بن زیار (801 ه . ق.).
36 - کیومرث بن بیستون بن گستهم بن زیار (807 ه . ق.).
گروه سوم (در شهر نور [ شمال غرب آمل ]):
37 - کیکاوس بن کیومرث (در نور جانشین پدر گردید، 857 ه . ق.).
38 - جهانگیربن کیکاوس بن کیومرث (881 ه . ق.).
39 - کیومرث بن جهانگیر (914 ه . ق.).
40 - بهمن (اول)بن جهانگیر.
41 - بیستون بن جهانگیر.
42 - بهمن (دوم)بن بیستون (916 ه . ق.).
43 - کیومرث بن بهمن (دوم) (956 ه . ق.).
44 - اویس بن فلان بن بیستون.
گروه چهارم (در کجور [یا کُدجود در مغرب نور]):
45 - اسکندربن کیومرث (857 ه . ق.).
46 - تاج الدوله بن اسکندر (880 ه . ق.).
47 - ملک اشرف بن تاج الدوله.
48 - کیکاوس بن اشرف.
49 - کیومرث بن کیکاوس (متوفی بسال 963 ه . ق.).
50 - جهانگیربن کیکاوس بن اشرف (963 ه . ق.).
51 - ملک محمد بن جهانگیر.
مآخذ: ابن اسفندیار: تاریخ طبرستان (ترجمهء برون) مجموعهء جب (گیب) التذکاریه و نسخهء دیگری که عباس اقبال آنرا منتشر کرده است.
Melgunoff: Das sudliche Ufer des
Kaspischen meeres.
Dorn: Memoire de l Ac. Imp. St .Pet.
XXXIII (1877) 103.
Justi: Iranisches Namenbuch, p. 433,
434.
Sachau: Verzeichnis, Nos. 7, 8 et 9 d.7 - 9.
Barthold: Musulmanskia Dynastii, p.292.
(از زامباور).
(1) - بادوسپان لقب است و از اسماء اعلام نیست.
(2) - با مرادویج بن زیاد ازدواج کرد.
(3) - ن ل: گاوپاره. (حبیب السیر چ خیام ج 2 ص405).
(4) - ن ل: قارون. (حبیب السیر چ خیام ج 2 ص411).
(5) - ن ل: شهریار. (از زامباور)."