بحتری

«لغت نامه دهخدا»

[بُ تُ] (اِخ) ابوعباده. ولیدبن عبید طائی متوفی بسال 284 ه . ق. او راست دیوانی معروف که ابوبکر صولی و علی بن حمزهء اصفهانی آن را مرتب کرده اند، اولی بر حروف و دومی بر اقسام. او بسال 205 ه . ق. در یکی از قراء منبج حلب تولد یافت و پس از تحصیل و کسب علوم به عراق مهاجرت کرد و مدتی در بغداد زیست و متوکل علی الله خلیفه و فتح بن خاقان را مدح گفت، پس به شام بازگشت. او پیشرفت خود را در نتیجهء تشویق ابوتمام شاعر می دانسته است. بحتری در اواخر عمر به منبج بازگشت و در همانجا بسال 284 ه . ق. درگذشت. برخی نیز مرگ او را در حلب دانسته اند. بعد از مرگش، اشعار او را ابوبکر صولی جمع آوری نمود و بر طبق حروف هجائی مرتب ساخت. آثار او عبارت است از حماسه ای که برای فتح بن خاقان جمع آوری نموده و در آن اشعار پانصد شاعر را توان دید، و دیوان بحتری که بچاپ رسیده است. (از معجم المطبوعات). بحتری قصیده ای در مدح ایرانیان در باب مدائن دارد که بسیار فصیح و باشکوه است و ترجمهء آن نیز هست و در امثال و حکم اصل قصیده و ترجمهء آن نقل شده. (امثال و حکم ص1542 و 1677). و رجوع به اعلام زرکلی ج1 ص139 و ج3 ص1138، و التفهیم ص271، و ایران باستان پیرنیا ص2559 و سبک شناسی بهار ج3 ص128 و فهرست اعلام العقد الفرید و ضحی الاسلام ص199 و تتمهء صوان الحکمه ص105 و تاریخ بیهقی ص273 و 615 وقاموس الاعلام ترکی و ابن خلکان ج2 ص308 و آثار الباقیهء بیرونی ص32 و الجماهر بیرونی ص 25، 40 ، 117، 120، 121، 153، 181 و فهرست اعلام خاندان نوبختی اقبال و مافروخی ص11، 51 ، 56 ، 75، 81، 83 و 109 و شدالازار ص223 و تاریخ الخلفاء ص233 و 250 و معجم الادباء ج1 ص19، 81 ، 153، 234، 273 ، 407 و المعرب جوالیقی ص67 و 325 و ایران در زمان ساسانیان ص275 و نزهه القلوب ج3 ص44 و لباب الالباب ص96 شود :
بخوان هر دو دیوان من تا ببینی
یکی گشته با عنصری بحتری را.
ناصرخسرو.