«لغت نامه دهخدا»
[بَ تَ] (حامص) ارتباط و پیوستگی. (ناظم الاطباء). رابطه. ربط : همی دیر شد سوده آن بستگی سبک شد دل بسته ز آهستگی. فردوسی. این کار بآن بستگی دارد. این دو امر بهم بستگی دارد. || تعلق و نسبت: فلان با من بستگی دارد. (فرهنگ نظام). خویشی. قرابت اعم از نسبی و سببی. انتساب، وابستگی. خویشاوندی. || رابطه (در اصطلاح حساب)(1). (واژه های نو فرهنگستان ایران). || حب. علاقه. دوستی. علقه. عقد. بند. || استواری و استحکام. (ناظم الاطباء). || انجماد و بستن: از زور یخ بستگی عبور از راه ممکن نیست. (فرهنگ نظام). جمود. افسردگی. انعقاد. || سد شدن. مسدود شدن راه. انسداد. مقابل گشادگی. انعقاد: غَلَق؛ بستگی در. (منتهی الارب) : از جهت حج و بستگی راه امیر غم نموده بود. (تاریخ بیهقی). دماغ فلک را باندیشه سفت در بستگیها گشاد از نهفت.نظامی. که دایم به دانش گراینده باش. در بستگی را گشاینده باش.نظامی. چون بستگی رسد بنهایت گشادگیست. وحید قزوینی. || تیرگی. گرفتگی رنگ. ناشفاف بودن : آن سپیدی که خالص نیست از سرخی یا زردی یا تیرگی یا بستگی. (التفهیم ص368). سبب بودن گوناگون صورتهای نور، اندر ماه سه چیز است... یکی بستگی و گرفتگی و دیگر بی نوری. (التفهیم). || قبض (در معده). یبوست. سدّه : و این بود تا سال دیگر که جو رسد از رنج بستگی... (نوروزنامه منسوب به خیام). تغلب(2) گفت: اصل او [ یعنی تفسیر ]من حسرت الفرس اذا رکضتها محصوره لینطلق حصرها؛ اصل او آن باشد که اسب شکم گرفته بتازی تا بستگیش گشاده شود. (ابوالفتوح رازی). || قبض. گرفتگی (در اصطلاح تصوف). || عقده. (ترجمان القرآن عادل بن علی). تعقید. اغلاق. عقد و بند و علاقه. (ناظم الاطباء). || سکر طبع. (فرهنگ فارسی معین). || لکنت و گرفتگی زبان. (ناظم الاطباء). حصر: عقله؛ بستگی زبان. عجمه؛ بستگی در سخن. (منتهی الارب). - بستگی سخن؛ لکنت زبان. (ناظم الاطباء). - بستگی بول؛ حبس البول. (ناظم الاطباء). - بستگی فرج؛ بکارت. (ناظم الاطباء). || بندشدگی و مضبوط شدگی. (ناظم الاطباء). حبس. بند : چو جاماسب آمد مرا بسته دید وزان بستگیها مرا خسته دید.فردوسی. گره بگشای، با ما بستگی چند؟ شتاب عمر بین آهستگی چند.نظامی. || بند و بست عضو شکسته. (ناظم الاطباء). || مضیقه : زود خورم تا نکند بستگی آنچه خدا داد بآهستگی. نظامی (مخزن الاسرار). - بستگی داشتن به؛ متعلق بودن به. وابسته بودن به. (1) - Relation. (2) - ظ: ثعلب.