بنائی

«لغت نامه دهخدا»

[بَ] (اِخ) لطفعلی بیک دربارهء او نویسد: مولانا بنائی، پدرش معمار و خودش از اوساط ناس و از مردم هری و صاحب فضایل بسیار بود. وی به تحصیل علم و ادب رغبت کرد و از جملهء اکابر شد. او از خطاطان و استادان موسیقی عصر خود گشت و بهمین جهت بر خود معجب بود و بمردم تکبر می نمود و بر اثر نفرت و بدگوئی مردم، جلای وطن کرد و از هری به عراق و از عراق به آذربایجان سفر کرد و در تبریز بمصاحبت سلطان یعقوب خان درآمد و بیشتر اشتغال وی بسرودن شعر بود. امیر علی شیر نوائی از او دل خوش نداشت و مهاجرت وی از هری بدین جهت بود. پس از درگذشت یعقوب به خراسان بازگشت و در ایام شاهی بیگ خان اوزبک مکرم شده بمرتبهء قاضی عسکر و صدر محترم رسید و بعد از وی با طایفهء او بود و در جنگ ازبک با طایفهء صوفیه درگذشت. سبک وی در اواخر پیروی از سعدی و حافظ بود و بیشتر دیوانش در استقبال از غزلیات این دو شاعر بزرگ است. و در اشعار حالی تخلص نموده. این قطعه از اوست:
دخترانی که فکر بکر منند
هر یکی را بشوهری بدهم
هرکه کابین نداد و عنین بود
زو ستانم بدیگری بدهم.
(از آتشکدهء آذر صص151-152 و مجالس النفائس صص232-233).
و رجوع به رجال حبیب السیر و کتاب از سعدی تا جامی و ریحانه الادب و قاموس الاعلام ترکی شود.