«لغت نامه دهخدا»
[بَ] (اِخ) قاضی ناصرالدین عبدالله بن امام الدین عمر بن فخرالدین محمد بن صدرالدین علی الشافعی البیضاوی مکنی به ابوسعید. از مردم بیضای فارس و صاحب تفسیر معروف موسوم به انوارالتنزیل و اسرارالتأویل و مشهور به تفسیر بیضاوی است و پس از تفسیر کشاف هیچیک از تفاسیر مانند آن مورد توجه واقع نگشته است و نزدیک پنجاه حاشیه و تعلیقه بر آن نوشته اند. و دیگر کتابی در تاریخ بفارسی تصنیف کرده موسوم به نظام التواریخ از آغاز جهان تا غلبهء مغول بطور اختصار. دیگر از کتب او منهاج است در اصول و شرح آن و شرح مختصر ابن حاجب در اصول، شرح منتخب امام فخر رازی و شرح مطالع در منطق، ایضاح در اصول دین و غایه القصوی در فقه و طوالع در کلام و شرح کافیهء ابن حاجب و شرح مصابیح بغوی و شرح فصول خواجه نصیرالدین طوسی و منتهی المنی فی شرح اسماءالله الحسنی. بیضاوی در علوم معقول و منقول هر دو بارع بود و از معاصران اباقاخان و ارغون خان بوده است. گویند بیضاوی چون از منصب قضاء شیراز معزول گردید برای اعادهء آن منصب به تبریز رفت اما با آنکه مورد توجه اولیای دولت و علمای آنجا شد به مقصود خود نائل نگردید و بدانجا درگذشت و گفته اند منصب قضا بار دیگر به او داده شد اما او بنصیحت یکی از مشایخ صوفیه بنام محمد کتختائی از قبول آن امتناع ورزید. در تاریخ وفات او اختلاف عجیبی است بعضی در 685 ه . ق. و بعضی در 691 ه . ق. و روضات از کشکول شیخ بهایی و حبیب السیر از یافعی 692 ه . ق. را نیز روایت کرده اند و «ریو» در فهرست عربی از دو مأخذ دیگر سال 716 ه . ق. را نیز روایت و این قول را گویا اختیار نموده است و از حمدالله مستوفی نیز نقل میکند که بعد از سنهء 710 ه . ق. وفات نموده است. شیرازنامه (ص 136) وفات او را در سنهء 708 ه . ق. نوشته است. مدفن وی در چرنداب تبریز می باشد. رجوع به روضات الجنات ص454، بغیه الوعاه سیوطی ص286، طبقات السبکی ج 5 ص 59، طبقات الاسدی ص65، مفتاح السعاده ج 1 ص 436، معجم المطبوعات العربیه ص616، 618، تاریخ گزیده صص8 - 811 ، از سعدی تا جامی ص 71، 123، اعلام زرکلی ج 1 ص160 و ج 2 ص571 ، لباب الالباب ج 1 ص377، شدالازار، فرهنگ ایران باستان ص202، قاموس الاعلام ترکی ج 2 ، نامهء دانشوران ج 4 ص125 و کشف الظنون، نزهه القلوب ص 123، مقالات الشعراء (حاشیه) ص245، شذرات الذهب ج 5 ص392، 393، و دائره المعارف اسلامی و نیز رجوع به ناصرالدین عبدالله... در این لغتنامه شود.