تاده

«لغت نامه دهخدا»

[دِ] (اِخ)(1) یکی از حواریون مسیح. نویسندگان کلیسایی گویند، که آبگار پادشاه خُسْرُوِن معاصر مسیح (ع) بود. او بمرضی علاج ناپذیر مبتلا گردید و توسط آنانیاس(2)یکی از پیروان مسیح نامه ای برای او ارسال داشت. عیسی (ع) شخصی را «تاده»نام نزد وی فرستاد و آبگار و مرضای دیگر از او شفا یافتند. این خبر از اِوْسویوس نویسندهء کلیسایی است و نویسندگان دیگر کلیسایی نیز بعدها آن را ذکر کرده اند ولی اکنون عموماً این خبر را صحیح نمیدانند. بعض نویسندگان کلیسایی نوشته اند که جواب مسیح (ع) بنامهء آبگار و صورت عیسی (ع) مدتها در اِدِس بوده و این اشیاء را در زمان سلطنت لوکاپن(3)(در حدود 920 م.) به قسطنطنیه نقل کردند، تا زمان امپراطور میشلِ پافلاگونی(4) در آن شهر بود و پس از آن مفقود گردید. موسی خورن گوید (کتاب 2، فصل 29) که جواب نامهء آبگار را طوماس(5) نامی از حواریون عیسی (ع) نوشت. ترجمهء ارمنی نامهء عیسی با ترجمهء یونانی روایت اوسویوس مغایرت کلی ندارد و از اینجا باید استنباط کرد که هر دو ترجمهء یک اصل بوده که به مسیح (ع) نسبت میداده اند. موسی خورن گوید که آبگار سی وهشت سال سلطنت کرد و بدست تاده حواری عیسی که او را شفا داد دین مسیح را اختیار کرد. (تاریخ ارمنستان فصل 30) (ایران باستان ج 3 ص 2633).
(1) - Thadee.
(2) - Ananias.
(3) - Empereur Lecapene.
(4) - Michel Paphlagonien.
(5) - Thomas.