ترک کشی ایلاقی

«لغت نامه دهخدا»

[] (اِخ) مراد از ترک کشی... همان شاعریست که ترک یا ترکی کشی ایلاقی نام داشته و از شاعران زمان سامانیان بوده است. (احوال و اشعار رودکی ج 3 ص1138). دکتر صفا آرد: عوفی نام او را ترکی کشی ایلاقی(1) آورده و هیچگونه اطلاعی از حال او در دست نیست(2) شاید بود ترک کشی که منوچهری در قصیدهء خود باو اشاره کرده است(3) همین شاعر باشد. و نیز شاید، حسین ایلاقی که رادویانی به نام و شعر او اشاره کرده است(4) همین ایلاقی منسوب به ایلاق، نزدیک چاچ در ماوراءالنهر باشد. این ابیات از اوست:
امروز اگر مراد تو برناید
فردا رسی به دولت آبا بر
چندین هزار امید بنی آدم
طوقی شده بگردن فردا بر.
رادمردی(5) مرد دانی چیست
با هنر ترز خلق گویم کیست.
آنکه با دوستان بداند(6) ساخت
و آنکه با دشمنان بداند(7) زیست.
و رجوع به تاریخ ادبیات ایران دکتر صفا ج 1 صص 408 - 409 شود.
(1) - در مجمع الفصحا ص176: «ترک کشی ایلاقی» آمده است.
(2) - عوفی آرد: ترکی کشی ایلاقی، که شراب فضل را ساقی بود می گوید... (لباب الالباب ج 2 ص26).
(3) - منوچهری در قصیدهء معروف خود در ستایش عنصری بدین مطلع:
ای نهاده بر میان فرق جان خویشتن
جسم ما زنده بجان و جان تو زنده بتن.
چنین آرد:
از خراسان بو شعیب و بوذر آن ترک کشی
و آن صبور پارسی و ان لوکری چنگ زن.
(4) - ترجمان البلاغه ص108 - 109.
(5) - در مجمع الفصحا ص176: رادمردی بدهر و در لباب الالباب ج 2 ص62 رادمردی و مرد.
(6) - در مجمع الفصحا ایضاً: تواند...
(7) - در مجمع الفصحا ایضاً: تواند...