تکس

«لغت نامه دهخدا»

[تَ کَ] (اِ) تکژ. دانهء انگور بود. (لغت فرس اسدی چ اقبال ص192). دانهء انگور بود. یعنی استخوان انگور. (اوبهی). بمعنی تکز است. (فرهنگ جهانگیری). بمعنی تکژ است که تخم و دانهء انگور باشد و بعربی عجم گویند. (برهان). تخم انگور که میان غژب یعنی دانهء انگور میباشد... و آنرا تکز نیز گویند و به عربی عجم گویند به فتحتین و در برهان تکسک و تکسل نیز بهمین معنی آورده والله اعلم. (انجمن آرا) (آنندراج). تکژ و هسته و تخم انگور و تکش. (ناظم الاطباء) :
آن خوشه بین چنانکه یکی خیک پرنبید
سربسته و نبرده بدو دست هیچکس
بر گونه سیاهی چشم است غژم(1) او
هم بر مثال مردمک(2) چشم از او تکس.
بهرامی (از لغت فرس اسدی چ اقبال ص192).
در سواد هری صدوبیست لون انگور یافته شود هریک از دیگری لطیف تر و لذیذتر و از آن دو نوع است که در هیچ ناحیت یافته نشود یکی پرنیان دوم کلنجری تنک پوست، خردتکس بسیارآب. (چهارمقالهء نظامی عروضی صص31-32).
دیدهء حاسد بتو چون غژب انگور است سرخ
در لگدکوب عنا بادش جدا آب از تکس
سوزنی اسب قوافی راند در میدان تنگ
تا خر خمخانه بیهوده نجنباند جرس.
سوزنی.
رجوع به تکز و تکژ و تکسک و تکسل و تکش شود.
(1) - ن ل: غژب.
(2) - ن ل: مردمهء.