مشتی

«لغت نامه دهخدا»

[مَ] (ص نسبی، اِ)(1) مخفف و محرف «مَشهدی» است. در قدیم مردان جاافتاده را مشتی لقب می دادند و کسی که به زیارت مشهد رضا (ع) مشرف می شد مایل بود که او را مشتی صدا کنند. (فرهنگ لغات عامیانهء جمالزاده). مخفف مشهدی در تداول عامه آن که به زیارت مشهد رضا علیه السلام مشرف شده باشد. و این کلمه را چون تجلیلی در پیش اسم شخص آرند: مشهدی حسن و مشهدی حسین، مانند: حاجی در حاجی حسن و حاجی حسین و مانند کربلائی در کربلائی حسن و کربلائی حسین، و در مذکر و مؤنث هر دو آرند. آن که به زیارت قبر علی بن موسی الرضا به شهر مشهد توفیق یافته باشد. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). || زنان طبقهء سوم شوهر خود را مشتی می نامند: چند روز است که پای مشتی (یا مشتی ما) درد می کند. (فرهنگ لغات عامیانهء جمالزاده). || به معنی آدم خوش لباس و برازنده و خوش سر و وضع نیز هست. جوانان برازنده و شیک پوش طبقهء سوم را مشتی می گفتند و در این صورت این کلمه پس از نام ایشان می آمد نه پیش از آن: اکبر مشتی. علی آقا مشتی. (فرهنگ لغات عامیانهء جمالزاده).
-امثال: مشتی های بی پول ، تخمه سیری سه پول.مرادف پُز عالی و جیب خالی.
|| هر چیز زیبا و جالب توجه و عالی را نیز مشتی گویند: کت مشتی. کفش مشتی. کلاه مشتی. (فرهنگ لغات عامیانهء جمالزاده). || لوطی (نوعی از فتیان یا شوالیه در طبقهء عوام الناس). (یادداشت به خط مرحوم دهخدا). و رجوع به مشتی گری شود.
(1) - این کلمه را مشدی نیز خوانند و این صورت به شکل اصلی آن (مشهدی) نزدیک تر است. (فرهنگ لغات عامیانهء جمالزاده).