مشق

«لغت نامه دهخدا»

[مَ] (ع مص) دراز و باریک اندام گردیدن. (منتهی الارب) (آنندراج). باریک و دراز اندام گردیدن دخترک. (ناظم الاطباء) (از محیط المحیط). || بشتاب نیزه زدن. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || به شتاب زدن و خستن. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). || تازیانه زدن. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). زدن، خاصه با تازیانه. یقال: مشقه عشرین سوطاً و مشقهُ بسوطه مشقات و رشقهُ بلسانه رشقات. (از اقرب الموارد). || بشتاب خوردن. || سست خوردن (کأنه ضد). (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || نوشتن حروف را. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (تاج المصادر بیهقی). در نوشتن کشیدن حروف را و عبارت اللسان: «مشق الخط یمشقه مشقاً مده و قیل اسرع فیه. (از اقرب الموارد). کشیدن حروف در نوشتن و بشتاب نوشتن. (از محیط المحیط). || نوعی از آرمیدن با زن. (منتهی الارب) (ناظم الاطباء). بشتاب آرمیدن با زن. (از محیط المحیط). || موی را شانه کردن. || کشیدن هر چیزی را تا بیازد و دراز گردد. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || پاره کردن جامه را. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (تاج المصادر بیهقی) (از اقرب الموارد). || کم دوشیدن. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || زه کشیدن تا نرم گردد. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) (از تاج المصادر بیهقی) (از اقرب الموارد). || بهترین گیاه چریدن شتر. || ماندن طعام را زیاده از آنچه خورده. (منتهی الارب) (آنندراج) (از ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد). || سوزش آوردن جامهء نو. یقال: مشق الثوب الجدید الساق. (منتهی الارب) (آنندراج) (از اقرب الموارد). سوزش آوردن پوشاک نو، ساق پوشنده را. (ناظم الاطباء). || (اِمص) فارسیان مشق بالفتح، به معنی مداومت در امری استعمال نمایند. (از آنندراج). مشخ و مداومت در کار. (ناظم الاطباء). تمرین ورزیدن. کاری را بارها انجام دادن تا ملکه گردد، همچون نوشتن خط، کشیدن نقاشی، یا حرکات ورزشی چون شنا، فوتبال و عملیات نظامی همچون تیراندازی و حرکات صفی و جز اینها.
- مشق چیزی رساندن؛ مشق بسیار کردن. (بهار عجم) (آنندراج). مشق آن چیز کردن. تمرین و ممارست کردن در آن چیز :
چو صنعان مشق سودا می رسانم
شراب عشق ترسا میرسانم.
شیخ العارفین (از آنندراج).
- مشق چیزی گرفتن؛ مشق چیزی رساندن. بسیار مشق کردن. (بهار عجم) (آنندراج) :
به من چگونه رسد پیچ و تاب موی بر آتش
که من ز موی میان مشق پیچ و تاب گرفتم.
طالب آملی (از آنندراج).
- مشق کردن؛ تکرار کردن عملی را برای نیکو آموختن :
من درس عشق خواندم و او درس دلبری
گل کرد مشق عشوه و بلبل ترانه را.
کمالی.
|| (اِ) تخته یا کاغذی که بر آن خط نویسند. (ناظم الاطباء). تخته یا کاغذی که بر آن مشق کرده باشند. (آنندراج). کاغذ یا لوحی که هنرجوی برای به دست آوردن مهارت و کاردانی در خوشنویسی مطابق شیوهء خطاطی عبارتی را بطور مکرر بر آن نویسد ملاحظه و اظهارنظر استاد را.