مشنگ

«لغت نامه دهخدا»

[مَ شَ](1) (ص، اِ) دزد و راهزن. (برهان) (انجمن آرا) (غیاث) (آنندراج) (فرهنگ رشیدی) (اوبهی) (ناظم الاطباء). مشتنگ به زیادتی «تا» نیز آمده است. (فرهنگ رشیدی) :
شد میر رود نیل چو در نیل غرق شد
خاشاک وار بر سر آب آمد آن مشنگ.
سوزنی.
از می غفلت چو شود شاه دنگ
مال رعیت ببرد هر مشنگ.
سراج الدین (از انجمن آرا).
صحاح الفرس دزد را «درد» خوانده بمعنی درد و محن گرفته است. (حاشیهء برهان چ معین). || قسمی از ریسمان. (ناظم الاطباء). || در گیلکی مشنگ(2) بمعنی خل و ابله استعمال شود. قیاس شود با شنگ. (حاشیهء برهان چ معین).
(1) - این ضبط برهان و آنندراج و ناظم الاطباء است، ولی در فرهنگ رشیدی و غیاث به ضم اول [ مُ شَ ] آمده و در انجمن آرا نامفهوم است.
(2) - شعوری در لسان العجم ج2 ورق 352 ب این کلمه را اسم خاص معرفی کرده و ظاهراً به اعتبار این بیت شمس فخری :
«ز دزد و راهزن اطراف ملک کرده چنانک
که محو شد ز کتب نیز نام شنگ و مشنگ»
چنین پنداشته است و آرد: «نام راهزن مشهوری است و شنگ هم نام رفیق اوست».