جوانمرد

«لغت نامه دهخدا»

[جَ مَ] (ص مرکب) کنایه از کریم و سخی و بخشنده. (برهان). سمح. (دهار). جواد. (مهذب الاسماء). بامروّت. صاحب فتوت. فتی. راد. حلیم. (آنندراج). فیاض. (صراح). دهشکار. فایض. باذل. دست ودل باز :
جوانمرد و آزاده و خوبروی
جهانجوی و فرزانه و چربگوی.فردوسی.
که توران شد آن ناجوانمرد مرد
نگه کن که با شاه ایران چه کرد.فردوسی.
هرگاه که فضای دل یعنی گشادگی دل فراخ باشد مردم جوانمرد باشند و هرگاه که تنگ باشد بخیل باشند. (ذخیرهء خوارزمشاهی).برای مذکر و مؤنث هر دو آید، در منتهی الارب آمده: کرمه؛ بکسر، زن جوانمرد :
چرا که خواجه بخیل و زنش جوانمرد است
زنی چگونه زنی سیم ساعد و لنبه.عماره.