چاره ساختن

«لغت نامه دهخدا»

[رَ / رِ تَ] (مص مرکب)تدبیر نمودن. در اصلاح کار یا امری حیلت اندیشیدن. کاری را از روی عقل و تدبیر به انجام رسانیدن. تامل و تفکر در اجرای امری نمودن :
بدانش کنون چارهء خویش ساز
مبادا که آید بدشمن نیاز.فردوسی.
که تا از گریزش چه گوید پدر
مگر چارهء نو بسازد دگر.فردوسی.
چنین گفت کاین چاره اندر جهان
بسازید و دارید اندر نهان.فردوسی.
چنین بد مکن تو بگفت گراز
همان چارهء کار نیکو بساز.فردوسی.
وز آن پس یکی چاره ای ساختن
ز هر گونه اندیشه انداختن.فردوسی.
تو مرد دبیری یکی چاره ساز
و زین کار بر باد مگشای راز.فردوسی.
یکی چاره ساز ای خردمند پیر
نباید چنین ماند بر خیر خیر.فردوسی.
من اکنون بهوش دل و پاک مغز
یکی چاره سازم بدینکار نغز.فردوسی.
یکی چاره باید کنون ساختن
که رایش به آب آید انداختن.فردوسی.
مگر تا یکی چاره سازد نهان
که پردخته ماند ز مردم جهان.فردوسی.
سخنها که پرسیدی از ما درست
بگوئیم تا چاره سازی نخست.فردوسی.
چو این کرده شد چارهء آب ساخت
ز دریا برآورد و هامون نواخت.فردوسی.
وگر ایدون به بن انجامدمان نقل و نبید(1)
چارهء هر دو بسازیم که ما چاره گریم.
منوچهری.
بسی چاره ها سازی و داوری
بری رنج تا گنج گرد آوری.
گرشاسبنامه (اسدی).
عشق ببانگ بلند گفت که خاقانیا
کار نه خرد است خیز چاره بساز آن او.
خاقانی (دیوان چ عبدالرسولی ص 372).
چارهء دین ساز که دنیات هست
تا مگر آن نیز بیاری بدست.نظامی.
چارهء ما ساز که بی داوریم
گر تو برانی به که رو آوریم.نظامی.
|| علاج کردن. درمان ساختن. مداوا نمودن :
من او را یکی چاره سازم که شاه
پسندد از این بندهء نیکخواه.فردوسی.
بدو گفت من چاره سازم ترا
بخورشید سربر فرازم ترا.فردوسی.
تو چاره دانی و نیرنگ بازی
در این تیمارمان چاره چه سازی.
(ویس و رامین).
صبر ار نکنم چه چاره سازم
کآرام دل از یکی فزون نیست.
سعدی (ترجیعات).
|| احتیال. حیله کردن. فریب دادن. به خدعه و نیزنگ توسل جستن :
همین کودک از پشت آن بد هنر
همی چاره و حیله سازد دگر.فردوسی.
ز ما ایمنی خواه و چاره مساز
که بر چاره گر کار گردد دراز.فردوسی.
ترا ای پسر گاه آمد کنون
که سازی یکی چارهء پرفسون.فردوسی.
بفرمود کز پیش بیرون برند
بسی چاره سازند و افسون برند.فردوسی.
(1) - ن ل: و گر ایدونکه بینجامدمان نقل و نبید.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر