«لغت نامه دهخدا»
[حَیْ] (از ع، اِمص) در تداول فارسی بسکون یاء تلفظ میشود و در اصل بفتح یاء است. زندگی و زندگانی. - آب حیوان؛ آب زندگانی : سکندر ندید آب حیوان و من همی بینم اینک بجام تو در.مسعود. ای که در بند آب حیوانی کوزه بگذار تا خزف باشد.سعدی. بسر وقتشان خلق کی ره برند که چون آب حیوان بظلمت درند.سعدی. سهل باشد صعوبت ظلمات گر به دست آید آب حیوانم.سعدی. اگر تو آب و گلی همچنانکه سایر خلق گل بهشت مخمر به آب حیوانی.؟ - آب حیوان گوار:بیا ساقی آن آب حیوان گوار بدولت سرای سکندر سپار.نظامی. - آب حیوان گهر؛ که جوهر آن حیوان است : شگفتی نشد کاب حیوان گهر کند ماهی مرده را جانور.نظامی. - چشمهء حیوان؛ آب حیوان : مرغزاری کاندر آن یک ره گذر باشد ترا چشمهء حیوان شود هر چشمه ای زآن مرغزار. فرخی. آبش همه از کوثر و از چشمهء حیوان خاکش همه از عنبر و کافور عجین است. خاقانی. تشنهء سوخته بر چشمهء حیوان چو رسد تو مپندار که از پیل دمان اندیشد.سعدی. خار در پای و گل از دور بحسرت دیدن تشنه بازآمدن از چشمهء حیوان تا چند. سعدی. || (اِ) جانور. حَیَوان جاندار. از موالید ثلاث رجوع به حیوان شود. - حیوان بحری؛ که در آب زندگی کند. آب زی. - حیوان بری؛ که در خشکی زندگی کند. خشکی زی. - حیوان خور؛ خورندهء حیوانات. گوشتخوار : هر آنکس کز آن آب حیوان خورد ز حیوان خوران جهان جان برد.نظامی. -حیوان داری؛ نگاهداری حیوانات. - حیوان دوپا؛ کنایه از آدمی است. - حیوان دوست؛ دوست دارندهء حیوانات. - حیوان دوستی؛ محبت و علاقه به حیوانات و جانوران. - حیوان شناس؛ عالم به خواص و مضار و منافع حیوانات. - حیوان شناسی؛ علمی است که در آن از خواص حیوانات و مضار و منافع آنها بحث میکند.