الکل متیلیک

«لغت نامه دهخدا»

[اَ کُ مِ] (ترکیب وصفی)(1) الکل متیلیک یا متانل(2)-OH3CH از متان مشتق میشود. در عدهء بسیاری از اترهای طبیعی وجود دارد (گایاکول(3) وانیلین) که در آنها باقیماندهء الکلی 3 OCH- بنام متوکسیل(4) موسوم است. این الکل را از تقطیر چوب بدست می آورند و آن را بنام عرق چوب میخوانند. نخستین بار در 1812 م. توسط تایلور(5) کشف شد، آنگاه دوما(6) روی آن مطالعاتی کرد و سرانجام برتلو(7) ترکیب مصنوعی آن را برقرار کرد.
خواص الکل متیلیک: این الکل مایعی است با بوی مطبوع (در صورت خلوص) ْ134 - = F (نقطهء انجماد) و نقطهء غلیان 4/ْ66 = E وزن مخصوص 814/0 = d و با آب به هر نسبتی مخلوط میشود، عدهء بسیاری از اجسام بخصوص چربیها را در خود حل میکند و در مجاورت اکسیژن بخوبی میسوزد و در اثر مواد اکسیدکننده به الدهید متیلیک HCHO و یا اسید فرمیک HCooHتبدیل میشود.
اگر بخار این الکل را در روی پتاس یا از آن بهتر، آهک و پتاس عبور دهند ئیدرژن و فرمیات پتاس تولید میشود. از آب گرفتن دو مولکول این الکل، اکسید متیل تولید میگردد، و مانند تمام الکلها با اسیدها تولید اترسل میکند.
مورد استعمال: الکل متیلیک در پزشکی مصرفی ندارد ولی مادهء آغازی جهت تهیهء اجسام بسیاری است و سمیت آن از الکل اتیلیک بیشتر است. این الکل را برای غیرطبیعی کردن الکل اتیلیک و تهیهء ورنی، لاک، کلرور متیل، فرمل و مشتقات دیگر متیله بکار میبرند. رجوع به شیمی مختصر آلی پریمن صص 199 - 201 شود.
(1) - Methylique.
(2) - Methanol.
(3) - Gaiacol.
(4) - Methoxyl.
(5) - Taylor.
(6) - Dumas.
(7) - Berthelot.