انیران

«لغت نامه دهخدا»

[اَ] (اِ) نام فرشته ایست که موکل بر عقد نکاح میباشد. (برهان قاطع) (ناظم الاطباء). در اوستا انغره رئوچه(1). در پهلوی و پارسی انیران، جزو اول خود مرکب است از اَن(2) علامت نفی و اغره به معنی پایان و حد و حصر و جزو دوم به معنی روشن است جمعاً یعنی روشنی بی پایان. انغزه رئوچه بارگاه جلال اهورمزدا یا عرش اعظم محسوب شده علاوه بر آن نام ایزدی است که نگهبانی روز سی ام بدو سپرده شده. ابوریحان در فهرست روزهای ایرانی این روز را «انیران» و در سغدی «نغر» و در خوارزمی «اونرغ» آورده و زرتشتیان امروز «انارام» گویند. دیگر انیران از اوستایی اَنْ اَئیریا(3)مرکب از اَن(4) علامت نفی و جزو دوم به معنی آریایی و ایرانی جمعاً غیر آریایی ناایرانی، در پهلوی انیران(5) و در پارسی انیران و مخفف آن انیران بمعنی بیگانه و غیر ایرانی است. (حاشیهء برهان قاطع چ معین). || روز سی ام از هر ماه شمسی. (ناظم الاطباء) (غیاث اللغات) (آنندراج) :
انیران ز پیران شنیدم چنان
که می خورد باید به رطل گران.مسعودسعد.
سفندار مذ ماه رفته تمام
بروزی که خوانی انیرانش نام
در این روز زردشت پاکیزه دین
درآمد سوی حد ایران زمین.
زرتشت بهرام (از آنندراج) (انجمن آرا).
سال در هفتصدوده از گه هجرت این شعر
گفته شد روز انیران ز مه فروردین.
شرف الدین.
(1) - anaghra raoca.
(2) - an.
(3) - an - airya.
(4) - an.
(5) - aniran.