اوس

«لغت نامه دهخدا»

[اَ] (اِخ) ابن حارثه بن ثعلبه بن عمرو مزیقیاءبن عامر ماءالسماءبن حارثه الغطریف بن امرؤ القیس البطریق بن ثعلبه بن مازن بن ازد. نام قبیله ای است بزرگ از قبایل قحطانی. اوسی ها خود را بنی حارثه نمی گفتند بلکه خود را به قیله که مادر آنهاست منسوب میکردند و بنی قیله مینامیدند. در تاریخ اسلام غالباً نام این قبیله و قبیلهء خزرج که با یکدیگر مناسبات و معارضاتی داشته اند با هم می آید و گاهی هر دو قبیله را بنام خزرج ذکر کرده اند. موطن اصلی این قبیله یمن بوده است و سپس بمدینه هجرت کرده و مدتها با قبایل یهود مدینه و قبیلهء خزرج در این شهر زندگی کرده اند و میان آنها و قبیلهء خزرج جنگهایی روی داده است که بیش از ده سال دوام داشت. از جنگهای معروف آنها یوم بعاث و یوم الربیع و غیره است. قبیلهء اوس در جاهلیت منات را می پرستیدند و چون پیغمبر اسلام بمدینه هجرت کرد اوس و خزرج بیاری او برخاستند و در پیشرفت اسلام کوشش کردند و بنام انصار معروف شدند. (دایره المعارف فارسی) :
دو قبیله کاوس و خزرج نام داشت
یک ز دیگر جان خون آشام داشت.مولوی.
و رجوع به صبح الاعشی ج1 ص419 و کامل ابن اثیر و الاعلام زرکلی ج1 و سبائک الذهب ص67 شود.