بتانی

«لغت نامه دهخدا»

[بَتْ تا] (اِخ) ابوعبدالله محمد بن سنان بن جابر بتانی صاحب زیج صبائی که در ستاره شناسی دستی داشت و از سال 264 تا سال 306 ه . ق. به رصد مشغول بود و ستارگان ثابته را در زیج خود ثبت کرد. او بسال 317 هنگام برگشت از بغداد در محلی بنام قصرالجص درگذشت(1). ظاهراً باید مسلمان بوده باشد. از آثار اوست: کتاب الزیج که دو نسخه بود، و کتاب معرفه مطالع البروج فیمابین ارباع الفلک. (از معجم المطبوعات). و رجوع به الفهرست ص279 و ابن خلکان ج2 ص105 و تتمهء صوان الحکمه ص16 و 18 و اعلام زرکلی ج3 ص875 شود.
ابن ندیم او را صابی دانسته و گوید رساله ای در تحقیق اقدار اتصالات برای ابوالحسن بن الفرات نوشته است. قاضی صاعد کنیهء او را ابوجعفر نوشته. قفطی گوید کس ندانست که مسلمان بود یا نه؟ کتابی در شرح مقالات چهارگانهء بطلمیوس دارد. و رجوع به تاریخ الحکماء قفطی ص280 و رجوع به ابوعبدالله در همین لغت نامه شود.
(1) - در اصل نام محل قصرالحضر نوشته شده، به قیاس قفطی تصحیح شد. ابن ندیم وفات او را در 310 نوشته است. ولی قفطی همان 317 ه . ق. میداند.