بیعه

«لغت نامه دهخدا»

[عَ] (ع اِ) کلیسای نصاری یا معبد یهودان. (از لسان العرب). کلیسای ترسایان. ج، بیَع، بیَعات، بیعات. (اقرب الموارد) (منتهی الارب). کلیسا و در اسپانیا بَیْعَه تلفظ شود. (از دزی ج 1 ص136). کنشت ترسایان. (زمخشری). کلیسای ترسایان. (ترجمان علامهء جرجانی). بمعنی معبد بوده است و غالباً بر کلیسا اطلاق میگردد: و لولا دفع اللهالناس بعضهم ببعض لهدمت صوامع و بیع و صلوات و مساجد یذکر فیها اسم الله (قرآن 22 / 40). گویند از زبان عبری بمعنی جماعت و یا از زبان سریانی بمعنی محل اجتماع وارد زبان عرب شده است. (از المرجع عبداللهالعلایلی). کلمهء بیعه در اشعار جاهلی عرب بارها بکار رفته است (مثلاً دیوان الهذلیین ج 3 ص12، 16) و از اصل آرامی Bita است بمعنی کلیسای نصاری و فرانکل در کتاب واژه های آرامی در زبان عربی (ص274) چگونگی تغییرات صوتی و ریشهء بیگانهء این کلمه را شرح میدهد و این کلمه یکبار در اغانی (ج 19 ص79) بمعنی معبد یهودیان استعمال شده است. و رجوع به لغات غیر عربی قرآن تألیف جفری شود.
- البیعه المقدسه؛ کلیسا. مجمع معتقدان نصاری. (از دزی ج 1 ص136).
- اهل البیعه؛ نصاری. (لسان العرب).
- بیعه القیامه؛ کلیسای قیامت ترسایان به شهر بیت المقدس. ناصرخسرو در سفرنامه آرد: کلیسائیست که آنرا بیعه القیامه گویند و آنرا عظیم بزرگ دارند و هر سال از روم خلق بسیار آنجا آیند بزیارت و ملک الروم نیز نهانی بیاید چنانکه کس نداند. بدستور الحاکم بامرالله کلیسیا را غارت کردند و بکندند و خراب کردند و مدتی خراب بود تا آنکه قیصر شفاعت کرد تا اجازت عمارت کلیسیا دادند. این کلیسیا جایی وسیع داشت چنانکه هشت هزار آدمی را در آن جا باشد، همه بتکلف بسیار ساخته از رخام رنگین و نقاشی و تصویر، و کلیسیا را از اندرون بدیباهای رومی پیراسته و مصور کرده و بسیار زر طلا بر آنجا بکار برده و صورت عیسی (ع) چندجا ساخته که بر خری نشسته و صورت انبیاء چون ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و فرزندان او (علیهم السلام) بر آنجا کرده و بروغن سندروس مدهن کرده. و در این کلیسیا موضعی است به دو قسم که بر صفت بهشت و دوزخ ساخته اند یک نیمه از آن وصف بهشتیان و بهشت است و یک نیمه از آن صورت دوزخیان و دوزخ و آنچه بدان ماند و جاییست که همانا در جهان چنان جای دیگر نباشد و درین کلیسیا بسا قسیسان و راهبان نشسته باشند و انجیل خوانند و نماز کنند. (از سفرنامهء ناصرخسرو چ برلن ص49، 50 و 51 و چ دبیرسیاقی ص44 و 45). || نمازخانه و اماکن مقدس یهود. (از دزی ج 1 ص136). معبد یهود. (یادداشت مؤلف). || معبد مجوس، در زمان امویها. (از المرجع عبداللهالعلایلی).