پاتریسی

«لغت نامه دهخدا»

(اِخ)(1) از نخستین ازمنهء حضارت روم مردم به دو دسته تقسیم شدند، نخست طبقهء حاکمه که امتیازات خاص داشتند و امور روحانی و سیاسی مختص آنان بود و از خاندانهای اولی روم بودند و پاتریسی نام داشتند. دوم طبقه ای که طبقهء حقیر محسوب میشدند و حق مواصلت با طبقهء بالاتر نداشتند و حقوق دیگری دارا بودند و آنان را پلب(2) می نامیدند و شاید این طبقه از اسیران جنگی پدید آمده بود و چون افراد این طبقه محتاج بحمایت بودند از این جهت تحت الحمایهء افراد طبقهء پاتریسی میشدند و ازین روی بین این دو طبقه رابطهء اجتماعی حامی و محمی، نوعی از ولاء برقرار گردید. سپس عدم تساوی این دو طبقه در حقوق موجب نزاعهای خونین در روم شد تا آنگاه که طبقهء پلب ها از طبقهء پاتریسی انحصار حقوق مدنی و علی الخصوص سیاسی را منتزع ساخت. وقایع عمدهء این منازعات از این قرار است: اجتماع ملت به کوه مقدس به سال 493 ق. م. متعاقب تأسیس تریبونهای ملت. قانون مزارعه سپوریوس کاسیوس(3)(سال 486 ق. م.). قبول مواصلت بین طبقهء پاتریسی و پلب ها به پیشنهاد کانوله یوس(4)به سال 445 ق. م. ورود طبقهء پلب در محاکم قضائی و مجلس سنا (409-400 ق. م.).
(1) - Patriciens.
(2) - Plebeiens.
(3) - Spurius Cassius.
(4) - Canuleius.