مستظهر

«لغت نامه دهخدا»

[مُ تَ هَ] (ع ص) نعت مفعولی از استظهار. تکیه کرده بر یاری کسی. پشت گرم. رجوع به استظهار شود : اما قومی مستظهر باید که رود به مردم و آلت و عدت... (تاریخ بیهقی ص266).
به فخر و محمدت و شکر و مدح مستظهر
ز عمر و مملکت و عز و بخت برخوردار.
مسعودسعد.
تقدیر آسمانی شیر... را گرفتار سلسله گرداند... و فاقه رسیدهء محتاج را... مستظهر. (کلیله و دمنه). مستظهر به مال بسیار و عقار بیشمار. (ترجمهء تاریخ یمینی ص 240). ایشان به کثرت عدد و وفور عدد مستظهر بودند و ما در مقدار بسیار از ایشان کمتر بودیم. (ترجمهء تاریخ یمینی ص16). او از متهوران هند بود مستظهر به بسطت ملک و کثرت جنود. (ترجمهء تاریخ یمینی ص415). رعیتی مستظهر و خواجگانی متوسل در عهد او بر مساکن مسکنت بنشستند. (ترجمهء تاریخ یمینی ص358). و از مستظهران شهر اضعاف آن حاصل کرد و تمامت خزانهء سلطان باز به مال و جواهر وافر معمور شد. (جهانگشای جوینی).
نه مستظهر است آن به اعمال خویش
نه این را در توبه بسته است پیش.
سعدی (بوستان).
گرچه ایشان در صلاح و عافیت مستظهرند
مابه قلاشی و رندی در جهان افسانه ایم.
سعدی.
زهی بحر بخشایش و کان جود
که مستظهرند از وجودت وجود.
سعدی (بوستان).
گر تو ز ما فارغی ما به تو مستظهریم.
ور تو ز ما بی نیاز ما به تو امیدوار.سعدی.
بهشت اگر چه نه جای گناهکاران است
بیار باده که مستظهرم به رحمت او.حافظ.
- مستظهر شدن؛ پشت گرم شدن : به ابوعلی بن حموله کس فرستاد و از او قلعه خواست که بدان مستظهر شود. (ترجمهء تاریخ یمینی ص265). به مخامرهء بیشه ای از بیشه ها مستظهر شده. (ترجمهء تاریخ یمینی ص287).
- مستظهر کردن؛ مستظهر ساختن. پشت گرم گردانیدن : او را به مال بسیار و اهبت تمام مستظهر کرد. (ترجمهء تاریخ یمینی ص369).
- مستظهر گردانیدن؛ پشت گرم کردن : از دو چیز نخست خود را مستظهر باید گردانید. (کلیله و دمنه). پادشاه شهر خویش را به گنجهای حکمت مستظهر گردانی. (کلیله و دمنه). او را اکرام فرمود و به مواعید خوب مستظهر گردانید. (المضاف الی بدایع الازمان ص47).
- مستظهر گشتن و گردیدن؛ پشت گرم شدن :به مردم مستظهر گشت. (تاریخ بیهقی ص110 چ ادیب). خواست که از هر طرف لشکری فراهم و به زیادت کثرتی و قوتی مستظهر گردد. (ترجمهء تاریخ یمینی ص341). به خزانهء معمور مستظهر گشت. (ترجمهء تاریخ یمینی ص287). کافر بدان کوه مستظهر گشته. (ترجمهء تاریخ یمینی ص355). لشکر از غارت و تاراج مستظهر گشت. (جهانگشای جوینی).