مشاکلت

«لغت نامه دهخدا»

(1) [مُ کَ / کِ لَ] (از ع، اِمص)هم شکل بودن و مانند شدن. (غیاث) مانیدن. مشابهت. مجانست. مضاهات. موافقت. (یادداشت به خط مرحوم دهخدا) : و مشاکلت تام در حرکات و حروف که در اجزاء لفظ باشد به اعتباری دیگر مشاکلت ناقص بود در الفاظ. (اساس الاقتباس ص 597). || نزد اهل نظر، عبارت از اتحاد در شکل است و مرادف با تشاکل است. (فرهنگ علوم نقلی و ادبی تألیف سجادی). || (اصطلاح بدیع) نزد اهل بدیع، از محسنات معنویه است و آن ذکر شی ء باشد به لفظی غیر از لفظ مخصوص او مانند «تعلم ما فی نفسی ولا اعلم مافی نفسک» و «مکروا و مکرالله» زیرا اطلاق نفس و مکر در جانب باری از جهت مشاکلت «مامعه» است. (از فرهنگ علوم نقلی و ادبی تألیف سجادی).
...عبارت از ذکر شی به لفظی غیر از لفظ مقرر برای آن، به سبب مجاورت آن لفظ تحقیقاً یا تقدیراً. یعنی شی ء مذکور در جوار این غیر واقع شود محققاً و یا مقداراً... مثال:
کند گر بر تو ظلم از کین بداندیش
تو هم آن ظلم(2) کن بر وی میندیش.
(کشاف اصطلاحات الفنون از فرهنگ فارسی معین). و رجوع به کشاف اصطلاحات الفنون ذیل مشاکله ج 1 ص 785 شود.
(1) - رسم الخطی است از «مشاکله» عربی در فارسی، و در تداول به کسر «ک» تلفظ میشود.
(2) - ظلم در مصراع دوم به معنی جزا و پاداش عمل بد است که به مناسبت مجاورت با ظلم اول بدین لفظ تعبیر شده.