مشرقین

«لغت نامه دهخدا»

[مَ رِ قَ] (ع اِ) عبارت از مشرق و مغرب، بدان که مشرق و مغرب را دو مشرق گفتن بنابر تغلیب است. و تغلیب آن را گویند که یک شی ء غالب را از دو شی ء که با هم مقابل باشند غلبه داده اطلاق آن بر دیگری نموده و همان اسم شی ء غالب را تثنیه نامند. چنانکه مشرق و مغرب را مشرقین گویند به لحاظ شرافت طلوع از مشرق و شمس و قمر را قمرین گویند به لحاظ آن که شمس در محاوره عرب مؤنث سماعی است. یا آن که مشرقین به جهت آن گویند که مشرق دو هستند یکی مشرق صیفی که مطلع اطول الایام باشد. دیگر مشرق شتوی که مطلع اقصرالایام باشد. پس بعد میان مشرق شتوی و صیفی به لحاظ درجات کرهء ارض سه هزار و یکصد و سی و هفت کروه «پاو» بالا میشود(1). والله اعلم بالصواب. (غیاث) (آنندراج) :
تو را گویم ای سید مشرقین
که مردم مرانند و تو نامران.
منوچهری (دیوان ص68).
و رجوع به مشرقان شود.
(1) - هر کروه معادل چهارهزار گز و «پاو» هندی و معادل پای فارسی است. مع ذلک مقدار منظور روشن نیست.