جالوت

«لغت نامه دهخدا»

(اِخ) نام جباری از فلسطین که داود او را بکشت و عبرانی آن جلیات است. (اقرب الموارد). کافری بود که در عهد طالوت بدست پیغمبری کشته شد. (برهان). پادشاه کافر که طالوت بهمراهی حضرت داود(ع) او را شکست داده. (آنندراج) (غیاث اللغات). نام کافری که ذکر او در بنی اسرائیل است. (شرفنامهء منیری). نام ملکی کافر است. (ترجمان علامهء جرجانی) (مهذب الاسماء). نام مردی اعجمی است. (منتهی الارب). ابلیس داود. (خاندان نوبختی ص228). مؤلف مجمل التواریخ والقصص ذیل احوال اشموئیل نبی آرد: و در این عهد پادشاه جالوت [ از ] جبابره بود و آخر ایشان از آن [ قوم که ] بلند هیکل و بالا بودند، و بعد از آنکه بنی اسرائیل درخواستند، خدای طالوت را به پادشاهی ایشان فرستاد، گفتند ما مستحق تریم پادشاهی را [ از طالوت ]اشموئیل گفت: ان الله اصطفیه علیکم و زادهُ بسطه فی العلم و الجسم(1)، و بنسب طالوت، از اولاد ابن یامین بن یعقوب، چون پادشاه گشت، اشموئیل گفت: آیت ملک او آن است که تابوت ببنی اسرائیل باز رسد و فرشتگان آن را بیاوردند چنانکه گفت تحمله الملائکه(2). پس فرشتگان تابوت بیاوردند بفرمان حق تعالی و بنی اسرائیل بپادشاهی طالوت خرسند شدند، و حرب جالوت جبار کردند، و از آن خلایق بسیار جز سیصد و سیزده مرد نماند(3)[ و اشموئیل پیغامبر طالوت را زرهی داد و گفت هرکرا آن زره راست آید چون درپوشد، جالوت بدست او کشته شود، گفت بنگرید تا کیست که ] آن زره بر وی راست باشد، در همه سپاه [ جز ] بر داود شایسته نیامد، داود سخت عظیم ضعیف بود، پس طالوت وی را گفت با جالوت حرب توانی کردن؟ گفت توانم، طالوت وی را دختر و پادشاهی بپذیرفت [ وعدهء دختر و پادشاهی بدو داد ] و داود سه سنگ در توبره نهاد، و فلاخن داشت و پیش حرب کرد، و چنین روایت است که جالوت که ترکشش سیصد من بوده است. پس داود سنگی بفلاخن اندر نهاد، خدای تعالی باد را فرمان داد که ترک از سر جالوت گرفت، و داود سنگی بینداخت و بر سرش آمد چنانکه مغزش بریخت و بمرد و سنگ بر زمین آمد و پاره پاره گشت. و بعدد هر سواری پاره ای بر ایشان آمد و هرچه در پیش بودند بکشت و دیگران هزیمت شدند قال الله تعالی: فهزموهم باذن الله و قتل داود جالوت. (قرآن 2/251). پس طالوت دختر و انگشتر به وی داد و همهء مردم مطیع شدند. پس از مدتی شموئیل بمرد و طالوت همهء عالمان بنی اسرائیل را بکشت و داود فرار کرد، سپس طالوت پشیمان شد و خواست که توبه کند، بدعای زنی شموئیل سر از قبر برآورد و گفت: توبه او آنکه با دوازده پسر به حرب جباران رود تا کشته گردد. پس طالوت همچنان کرد و شهید شد و داود را پادشاهی مستخلص گشت. (مجمل التواریخ والقصص چ بهار ص207 - 208) :
بجان من بر، ستخیز کرد لشکر عشق
چنانکه لشکر طالوت کرد بر جالوت.
طیان (از لغت فرس اسدی ص 189).
من آنم که طالوت را روز جنگ
برافکند داود با تیر سنگ.
حجه الاسلام تبریزی.
(1) - قرآن 2/247.
(2) - قرآن 2/248.
(3) - عبارت بین قلاب را مرحوم بهار به اختصار از بلعمی به متن اضافه کرده است.