«لغت نامه دهخدا»
[دِ ثَ] (ع اِ) چیزی نو که نبود سابق. سختی نو که پدید آید. (دستوراللغه). کارنو. احدوثه. سختی روزگار. (مهذب الاسماء). نادبه. عادیه. خَطب. مُلِمّه. (ربنجنی). نازِلَه. قضیه. واقِعه. وقعه. پیش آمد. اِتِفاق. رویداد. نائبه. طارقه .عارضه. صافقه. صفیقه. (منتهی الارب) : امیر نامه ها فرمود به غزنی و جملهء مملکت، براین حادثهء بزرگ و صعب که افتاد و سلامت که بدان مقرون شد. (تاریخ بیهقی). به نشابور باز آمدند نزدیک این پادشاه که پس از آن حادثه اتفاق افتاد. (تاریخ بیهقی). پس پناه برد امیرالمؤمنین دنبالهء این حادثه الم رسان... (تاریخ بیهقی). چون فرود آمدیمی، که بایست حادثهء بدین بزرگی بیفتد، رفتن بود و افتادن. امیر براند از آنجا و نظام بگسست. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 637). اگر از این حادثه بجهد نادر باشد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 371). حادثهء بدین صعبی بود تا مرا زندگانی است تلخی این از کامم نشود. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 499). گفت [ غازی ] این حرّه را بخوان تا نیکو اندیشه دارد و من بحق او رسم اگر این حادثه درگذرد. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 231). از حادثهء زمان آینده مترس وز هر چه رسد چو نیست پاینده مترس این یکدم نقد را غنیمت میدان از رفته میندیش وز آینده مترس.خیام. مگر که پروین برآسمان سپاه تو شد که هیچ حادثه آن را زهم نکرد جدا. مسعودسعد. عاجزتر ملوک آن است که... هرگاه حادثهء بزرگ افتد... موضع حزم و احتیاط را بگذارد. (کلیله و دمنه). عاجز... در کارها حیران بود و وقت حادثه سراسیمه و نالان. (کلیله و دمنه). چون صورت حادثه پیدا آمده باشد عاقل... و جاهل... یکسان باشند... (کلیله و0 دمنه). و عقل من چون قاضی مزوّر که حکم او در یک حادثه بر وفق مراد هر دو خصم نفاذ یابد لاجرم خصومت منقطع نشود... (کلیله و دمنه). از خشکسال حادثه در مصطفی گریز کاینک بفتح باب ضمان کرد مصطفی. خاقانی. از حادثه سوزم که برآورد زمن دود وز نائبه نالم که فرو برد بمن ناب.خاقانی. از لگد حادثات سخت شکسته دلم بسته خیالم که هست این خلل از بوالعلا. خاقانی. نسخهء این تفسیر در مدرسهء صابونی نیشابور مخزون بود تا حادثهء غز افتاد. (ترجمهء تاریخ یمینی). لشکر دیلم در آن حادثه پای بیفشردند و سربازیها کردند و دستبردها نمودند. (ترجمهء تاریخ یمینی ). گریبان روزگار از این حادثه چاک. (ترجمهء تاریخ یمینی چ طهران ص 444). دل که با مهر تو آمیخته شد چون می و شیر آید از حادثه ها بیرون چون موی از ماست. کمال اسماعیل. ج، حادثات. حَوادِث. (اقرب الموارد). حادثه ها.