خجالت

«لغت نامه دهخدا»

[خَ / خِ لَ] (اِمص) شرم شرمساری شرمندگی چَکس کها سرگشتگی حیا (از غیاث اللغات) (آنندراج) (ناظم الاطباء) مؤلف لغتنامه دهخدا آرد: این کلمه گویا در عربی نیامده است و در عربی بجای آن خجل بفتح خاء و فتح جیم است لیکن در نظم و نثر فارسی بسیار شایع است در غیاث اللغات آمده است: صاحب مغرب گوید خجالت از خطای عامه است مگر اکثر استادان بسته اند شود : چون کار « خجله » عرفی گوید : ببخت بی اثرم آن کند خجالت عجز که ضعف باه محل زفاف با داماد تشویر رجوع به بخواهش رسد از شرم و خجالت باشند گدازنده چو بر آتش ارزیزسوزنی طعن حرامزادگی از چه بد است بد اما خجالت دم ابن اللهی بترخاقانی آسمانوار از خجالت سرفکنده بر زمین آفتاب آسا به روی خاک غلطان آمده خاقانی یا از مسام کوهست آب خوی خجالت کاندر خور ملک نیست ایثار گنج و مالش خاقانی آن شغل طلب ز روی حالت کز کرده نباشدت خجالتنظامی میان شهر ندیدی که چون دویدمت از پی زهی خجالت مردم چرا بسر ندویدمسعدی بدستور دانا چنین گفت شاه که دعوی خجالت بود بی گواهسعدی خجالت من از آن حال قوی بسیار شد و حس و حرکت در من هیچ نماند (انیس الطالبین ص 127 ) ز راستی نبود شاخهای بی بر را خجالتی که من از قامت دو تا دارم صائب (از آنندراج) اگرچه سرو دارد در بغل منشور رعنایی بجای قد خجالت می کشد از نخل بالایش صائب (از آنندراج) برنگ دیده ای کز باده خوردن سرخ میگردد ز نخوت میرسد دایم خجالت خود نمایان را مخلص کاشی (از آنندراج).
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر