خشخاش

«لغت نامه دهخدا»

[خَ] (ع اِ) مردم با سلاح و زره (منتهی الارب) (از تاج العروس) (از لسان العرب ||) کوکنار و آن چند قسم است بستانی و منثور و مقرن و زبدی (منتهی الارب) کوکنار (مهذب الاسماء) خشخشاش از نظر پزشکی: در برهان قاطع آمده است: خشخاش چند قسم باشد( 1) ابیض و اسود و زبدی و مقرن خشخاش ابیض بوستانی است و آن سرد و تر باشد و بعضی گویند خشک است خوردن آن با عسل منی را زیاد کند و خشخاش اسود صحرائی است و آن را خشخاش مصری هم می گویند و آن سرد و خشک است، در سیم اگر بکوبند و با شراب بخورند اسهال را نافع باشد و خشخاش زبدی نوعی از خشخاش است و آنرا برگ و تخم و ثمر سفید می باشد و آن مسهل بلغم است و خشخاش مقرن خشخاش بحری است و آن پیوسته در کنارهای دریا روید و غلاف آن مانند شاخ گاو باشد و با شیر بر نقرس طلا کنند نافع است و مطلق آن را به عربی رمان السعال( 2) گویند : حب خشخاش کند در عسل شهد بکار سعدی کجا دانه داند بخشخاش در که چون می دهد کشت خشخاش بر امیرخسرو قدم زنند بزرگان دین و دم نزنند که از میان تهی بانگ می زند خشخاش سعدی خشخاش سفید و سیاه می باشد سفید سعال را مفید است و عصاره اش را افیون خوانند و آن مخدر است و خواب آرد (نزهه القلوب) جهان در جنب این نه سقف مینا چو خشخاشی برد بر روی دریا نگر تا تو از این خشخاش چندی سزد گر بر بروت خود بخندی شبستری توضیح: گیاهی( 3) است گل دار از تیرهء پاپاوارسه( 4) از اقسام مختلفهء خشخاش یک رقم در ایران زراعت میشود (پاپاورسومنی - فروم) ولی رنگ گل آنها مختلف و ارتفاع متوسط این گیاه یک ذرع است تخم آن را در پائیز و گاهی نیز در بهار می کارند در ایران زراعت آن با ترتیب صحیح علمی بعمل می آید (یادداشت بخط مؤلف) توضیح: از شیرهء خشخاش تریاک می گیرند رجوع به تریاک شود - شیرهء خشخاش؛ تریاک (از ناظم الاطباء ||) ریزه ذره مقدار بسیار کوچک : دو نیزه چو خشخاش گشت از نهیب یکی را نجنبید پا از رکیبفردوسی سنگ روی خفته را خشخاش کرد وین مثل بر جمله عالم فاش کردمولوی ( 1) - درخت کوکنار و اطلاق آن بر تخمش مجاز است و خوردن آن آب و خواب از حاشیه ) « لک 2 - ص 29 » ( فر ) Pavot 373 ) و - دزی ج 1 صص 372 ) Dormidera - yerva - ( بیفزاید (آنندراج) ( 2 برهان قاطع) در ترجمهء صیدنه آمده: خشخاش را به یونانی میقانس و شورس گویند و دوس گوید خشخاش دشتی را قولیون گویند و معنی او به تازی کثیرالعدد باشد و به سریانی منقورلاور مانا و سعلا گویند و معنی او به تازی رمان السعال است و بعضی Pavot (4) - Papaveracees - ( گویند معنی او را به تازی رمان القحاب گویند ( 3.
اینستاگرام جدول آنلاین
کانال تلگرام جدول آنلاین

موارد بیشتر