بی نفس

«لغت نامه دهخدا»

[نَ فَ] (ص مرکب) (از: بی + نفس) آنکه دَم نداشته باشد. (آنندراج). دم بسته و بیدم. (ناظم الاطباء). ضعیف. عاجز. که از فقر و عجز دم بر نتواند آوردن :
بی نفسی را که زبون غمست
یاری یاران مددی محکم است.نظامی.
- جان بی نفس؛ سخت درمانده :
نیست ما را جز خموشی لذتی از زندگی
ما بجان بی نفس مانند ماهی زنده ایم.صائب.
فلان جان بی نفس از در آمد؛ نفس زنان و سخت درمانده و از تاب و توان رفته.
- مرغ سیاه بی نفس؛ بادمجان (در تداول عوام گیلانیان).
|| در شاهد زیر بمعنی کسانی که قدرت دم برآوردن ندارند. و بمعنی خموش و عاجز و مضطر نیز می باشد : اولاً لشکر آل مرتضی که باشند شیرمردان... باشند و.... نه مشبهیان اصفهان و... بی نفسان ابهر. (کتاب النقض ص475).