تنکیت

«لغت نامه دهخدا»

[تَ] (ع مص) پدید آمدن پختگی در خرما. (تاج المصادر بیهقی) (از اقرب الموارد). || نزد بلغا آنست که سخنگو برای ایراد مقصود خویش باآنکه الفاظ متعدد مرادف یکدیگر در نظر دارد، لفظ مخصوصی را بین آن الفاظ برگزیند بمنظور نکته ای و از سایر الفاظ صرف نظر کند و البته برتری لفظ برگزیده شده بر مرادف خود باید واضح و روشن باشد، کقوله تعالی: و انه هو رب الشعری(1)، که مابین ستارگان، شعری را برگزیده با آنکه او تعالی شأنه پروردگار همهء کواکب و آفریدگار تمامی این عالم هستی است. برای این نکته که در زمان پیمبر اسلام مردی معروف به ابن ابی کبثه ظهور کرد و ستارهء شعری را پرستید و مردم را نیز به پرستش آن خواند. برای سرکوب و تقریع مدعی این آیت نازل گردید. (کشاف اصطلاحات الفنون) : و قد رأیت اشیاء کثیره من کتب جالینوس و غیره بخطه [بخط ازرق]و بعضها علیه تنکیت بخط حنین بن اسحاق بالیونانی. (عیون الانباء ج1 ص187).
(1) - قرآن 53/49.