تنه

«لغت نامه دهخدا»

[تَ نَ / نِ] (اِ) جثه را گویند. (برهان) (فرهنگ رشیدی). تن و ترکیب و جثه. (انجمن آرا) (آنندراج). بدن و تن و جسم و جثه. (ناظم الاطباء). از: تن + ه (پسوند نسبت و مانندگی). (حاشیهء برهان چ معین). تن. بدن (انسان و حیوان). (فرهنگ فارسی معین) : خسرو تنهء ملک بُوَد او دلهء ملک ملکت چو قُران او چو معانیّ قُران است. منوچهری. - نیم تنه؛ کت. روپوشی است غالباً مردان را که دامن آن کوتاه باشد و نیمی از تن را پوشد و با شلوار پوشند، چون کت و شلوار که معادل است با نیم تنه و شلوار. رجوع به سایه روشن صادق هدایت ص15 شود. - یک تنه؛ منفرد. تنها. بی همراه : بفرمود تا لشکرش با بنه براند، نماند کسی یک تنه.فردوسی. سواری بشد پیش او یک تنه همی تاخت از قلب تا میمنه.فردوسی. این رمهء گوسفند سخت کلانست یک تنه تنها بدین حظیره شبانست. منوچهری. ببسیج هلا زاد و کم نیاید از یک تنه گر بیشتر نباشد.ناصرخسرو. با یک تنه تن خود چون پس همی نیایی اندر مصاف مردان چه مرد هفت و هشتی. ناصرخسرو. هرکه چو پروانه دمی خوش زند یک تنه بر لشکر آتش زند.نظامی. || ظاهراً در دو بیت زیر از فردوسی بمعنی نهایت بهم پیوسته و متحد، آمده است : سوی طیسفون رفت گنج و بنه سپاهی براند از یلان یک تنه.فردوسی. فریبرز و کاوس بر میمنه سپاهی همه یکدل و یک تنه.فردوسی. || فرهنگستان ایران این کلمه را معادل بدنهء هواپیما(1) پذیرفته است، یعنی آن قسمت از هواپیما که مانند دوک بسیار بزرگی است. و رجوع به واژه های نو فرهنگستان ایران ص26 شود. || جرم در کواکب : تنهء ماه گرد است چون گوی و نه روشن. (التفهیم). و آنگاه تنهء ستاره راست بدیدار سوی مغرب باشد. (التفهیم). || در بیت زیر بمعنی درون و داخل آمده است : باد سردم بکشد شمع فلک شمع جان در تنهء پیرهن است. خاقانی. || ساقهء درخت. (فرهنگ فارسی معین). ساق درخت. (فرهنگ رشیدی) (ناظم الاطباء). بیخ درخت از بالای زمین تا محل روئیدن شاخها. (غیاث اللغات) : رسم بهمن گیر و از نو تازه کن بهمنجنه ای درخت ملک بارت عز و بیداری تنه. منوچهری. خرد بیخ او بود و دانش تنه بدو اندرون راستی را بنه. ؟ (از حاشیهء فرهنگ اسدی نخجوانی). نخستین گیاهی نماید درخت تنه گیرد آنگه کند بیخ سخت.اسدی. درختان رده کرده بر گرد رود تنه لعل گون شاخه هاشان کبود.اسدی. || تنیدهء عنکبوت را نیز گفته اند. (برهان) (از فرهنگ جهانگیری) (از فرهنگ رشیدی) (از انجمن آرا) (از آنندراج) (از ناظم الاطباء). از: تن (تنیدن) + ه (پسوند پدیدآورندهء اسم از فعل). (حاشیهء برهان چ معین). تنیدهء عنکبوت. (فرهنگ فارسی معین) : چند پری چون مگس ازبهر قوت در دهن این تنهء عنکبوت؟نظامی. قصب لعاب ریزم تنه ایست عنکبوتی حلل عیارسنجم قفسی است استخوانی. نظامی (از یادداشت بخط مرحوم دهخدا). بر گذر منجنیق مورچه با حزم او از تنهء عنکبوت حصن برآرد حصی��. سیف اسفرنگ (از فرهنگ رشیدی). || کرباسه و پارچه. (ناظم الاطباء). || بمعنی قبول و رضا هم هست، چه تنه شدن، قبول کردن و راضی شدن باشد. (برهان). و در مصطلحات بمعنی رام و مطیع نیز نوشته و در بهار عجم برای [ این معنی ] به ضمتین است. (غیاث اللغات). رجوع به تنه شدن شود. (1) - Fuselage.