مستتر

«لغت نامه دهخدا»

[مُ تَ تِ] (ع ص) نعت فاعلی از استتار. پوشیده شده. (اقرب الموارد). پوشیده گردنده و در پرده شونده. (آنندراج). پنهان و در پرده شونده. (غیاث). نهان. پوشیده. سَتیر. مستور :
ای خداوندی کت نیست در آفاق نظیر
رحمت و فضل تو زی حجت تو مستتر است.
ناصرخسرو.
یا بیانی کان بود نزدیکتر
زین کنایات دقیق مستتر(1).مولوی (مثنوی).
و رجوع به استتار شود.
- مستتر داشتن؛ پنهان داشتن. مخفی کردن. پنهان کردن.
- مستتر کردن؛ مستتر داشتن. پنهان کردن. مخفی نمودن.
- ضمیر مستتر؛ یا پوشیده، و آن در مقابل ضمیر بارز (آشکار) است. در عربی در ضمیر مستتر گاه استتار واجب است و گاه جائز. استتار واجب آن است که اسم ظاهر هیچ گاه بجای ضمیر نیاید و استتار جائز آن است که اسم ظاهر جای ضمیر را بگیرد. مث در جملهء زید یقوم فاعل فعل ضمیر «هو» است و آن در فعل مستتر است، چنانکه میتوان گفت یقوم زید اما در کلمهء اذهب فاعل «انت» همیشه مستتر است و در آیهء کریمهء «اذهب أنت و ربک» ضمیر أنت فاعل اذهب نیست بلکه مؤکد فاعل است. ابن مالک از جمله مواضعی که استتار ضمیر در آن واجب است چهار موضع را برشمرده است: 1 - فعل امر مخاطب. 2 - متکلم وحده از فعل مضارع. 3 - متکلم مع الغیر از فعل مضارع. 4 - مفرد مخاطب مذکر از فعل مضارع؛ چنانکه گوید:
و من ضمیر الرفع مایستتر
کافعل اوافق نغتبط اذ تشکر.
و جز این چهار مورد در موارد دیگر نیز ضمیر واجب الاستتار است. مانند اسم فعل که به معنی امر باشد، اسم فعل به معنی مضارع، فعل تعجب، افعال استثنا و موارد دیگر.
(1) - بضرورت به فتح تاء دوم خوانده شده.