جازر

«لغت نامه دهخدا»

[زِ] (اِخ) سمعانی آن را جازره ثبت کرده است. (الانساب در نسبت جازری). در معجم البلدان آمده است: قریه ای است از نواحی نهروان از توابع بغداد، نزدیک مدائن و آن قصبهء طسوج جازر است. (معجم البلدان). صاحب قاموس کتاب مقدس آرد: جازر، شهری میباشد که منسوب به کنعانیان و قرارگاه سلاطین و از قدیمترین شهرهای آن بلاد بود. (صحیفهء یوشع 10:33 و 12:12 و اول تواریخ ایام 6:67). و این شهر در جنگهای داود بسیار مشهور است. (دوم سموئیل 5:25 و اول تواریخ ایام 20:2). فرعون شهریار مصر آن را بسوخت بعد از آن به دختر خود که در حبالهء نکاح سلیمان بود بخشید. (اول پادشاهان 9:15 - 17). و پس از آن سلیمان آن را مجدداً بنا کرد و در زمان مکابیان بسیار معتبر بود و بگمان کانو همان تلّ الجزری میباشد که بمسافت چهار میل به نیکوپولس مانده واقع است و آثار و خرابیهای بسیاری که دلالت بر عظمت و اهمیت شهر مینماید و هم نوشته های یونانی و عبرانی که دارای اسم و حدود میباشد در آنجا مشاهده شده است. (قاموس کتاب مقدس ص275). در بیت زیر که از قصیدهء منسوب به شیخ الرئیس است، گوینده آن را از نواحی دجله دانسته است:
و الویل اِنْ حلوا دیار ربیعه
مابین دجلتها و بین الجازر.
(عیون الانباء ج2 ص17).
میدانی گوید: یوم جازر روزی است که ابراهیم بن اشتر با اهل عراق بر ابن زیاد شوریدند و در همین روز عبیداللهبن زیاد کشته شد. لیکن ازهری آن را خازر با خاء معجمه و کسر زاء ضبط کرده است. (مجمع الامثال ص769).