ترعه

«لغت نامه دهخدا»

[تُ عَ] (ع اِ) به سریانی بمعنی در. (از المعرب جوالیقی). از الفاظ دخیل است. (نشوء اللغه ص 91). در. (منتهی الارب) (از ناظم الاطباء) (از اقرب الموارد) (از المنجد). باب. (ناظم الاطباء): فتح ترعه الدار؛ ای بابها. (اقرب الموارد) (از المنجد). قال رسول الله (ص) : بین بیتی و منبری روضه من ریاض الجنه و منبری علی ترعه من ترع الجنه، قیل له (ص) و ما الترعه، قال الباب. ج، تُرَع. (یادداشت بخط مرحوم دهخدا). رجوع به نشوء اللغه ص123 شود. || روی.(1) (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). صورت. (ناظم الاطباء). || آبشخور. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء) . || راه گذر آب سوی نشیب. (دهار). دهانهء حوض و استخر و دهانهء جوی. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). گشادن گاه آب به حوض یا زمین یا جدول از نهر. (از اقرب الموارد). مسیل آب بباغ. (از المنجد). || نهر عمیق و مصنوعی که بین دو نهر یا بین دو دریا یا بین دو آب قرار داده باشند. (از المنجد) (از فرهنگ نظام). نهر عمیق و نسبهً وسیعی که میان دو دریا و یا میان دو رود قرار دهند تا کشتی های کوچک و بزرگ از آن بگذرند، مانند ترعهء سوئز بین بحرالروم و دریای احمر و یا ترعهء شاهی که معروفترین ترعه هایی بود که میان دجله و فرات احداث کرده بودند. رجوع به ترعه و کانال شود. || پایه های منبر. (منتهی الارب) (آنندراج). پایهء منبر. (ناظم الاطباء). پلکان منبر. (از تاج العروس). || پایهء نردبان. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء). || مرغزار در زمین بلند. (منتهی الارب) (آنندراج) (ناظم الاطباء).
(1) - در این معنی مؤلف منتهی الارب را خطایی دست داده است و مؤلف آنندراج و ناظم الاطباء هم نادانسته آن خطا را نقل کرده اند. مؤلف تاج العروس در شرح این کلمه (الوجه) آرد: شارح آن را از معانی ترعه گرفته است و آن خطاست و این مأخوذ از قول ابوعبید است در تفسیر راوی حدیث که گوید «و هو الوجه عندنا» و معنی آن توضیح تفسیر راوی است ولی مصنف پنداشته است که آن از معانی وجه است.