جامهء کاغذین

«لغت نامه دهخدا»

[مَ / مِ یِ غَ] (ترکیب وصفی، اِ مرکب) جامه ای که از کاغذ سازند. مرحوم دهخدا در امثال و حکم آورده اند: چنانکه از اشعار ذیل برمی آید گویا پوشیدن جامهء کاغذین و نوشتن موضوع دادخواهی بر آن به نشانهء استغاثه و تظلم پیشتر در ایران رسمی بوده، چنانکه خره و گل بسر اندودن و یا کاه بسر ریختن و یا جامه (و بقول ناصرخسرو) پوستین(1) به لای مالیدن، تا زمان ما معمول است :
بعد از این چون قلم بسر کوشم
جامهء کاغذین فروپوشم
علم جامه جمله قصهء داد
وندر او کرده غصهء خود یاد.
اوحدی (از امثال و حکم دهخدا).
و گویا برای این مقصود گاهی نیز پلاسی مخصوص ببر میکرده اند :
بس که با من کج پلاسی کرد چرخ بدپلاس
دوش بختم را پلاس دادخواهی شد لباس.
شانی تکلو (از امثال و حکم دهخدا).
و گاهی نیز در امرِ دم، پیراهن قتیل را بر چوب می آویخته اند:
گل پیرهن دریدهء خون آلود
از دست رخ تو بر سر چوب کند.
و زمانی نیز برای مطلق دادخواهی خون بر پیشانی میمالیده اند:
نماند از گریهء بسیار در دل آنقدر خونم
که گر خواهم برسم دادخواهان بر جبین مالم.
تجلی لاهیجی (از امثال و حکم دهخدا).
از آن کسی (؟) که برآید خط تو گرد عذار
بسا کسا که چو خط جامه کاغذین کردند.
میرخسرو (از بهار عجم).
رجوع به کاغذین جامه شود.
(1) - دادخواهی چون بخواهند از تو داد
پس به لای اندر بمالی پوستین.
ناصرخسرو.