«لغت نامه دهخدا»
[بَ لَ سِ شِ شُ] (اِخ)فیلومتور(1)، یا فیلومتر بمعنی محب الام؛ مادردوست. از 181 تا 149 ق.م. زندگی میکرد. (ناظم الاطباء). محب الام سی و پنج سال سلطنت کرد. در عهد او اسکندر روم پسر انطاخیوس عزم کرد که مملکت شام او را بازگیرد. یونانیان او را بکشتند. (مجمل التواریخ و القصص چ1 ص126). بطلمیوس فلیومتربن بطلمیوس اپی فانیس که از سال 181-164 ق.م. (؟) سلطنت مینمود و چون پدرش درگذشت او طفل بود و مادرش کلیوپترا تا زمان وفاتش یعنی: سال 172 ق.م. ملکه شد و در مدت سلطنت خود با دولت شام دوست بود، لکن در سال 171 ق.م. انطیوخس اپی فانیس بر مصر هجوم آورده، بر بطلمیوس غالب گشت و او را اسیر کرد اما رومی ها مصر را در 168 ق.م. پس گرفتند و بتدریج آن مملکت ولایت رومانیان شد. (دانیال: 11:25) و در زمان بطلمیوس ششم بنای هیکل لیونتوپولس بانجام رسید و غیر از اورشلیم مرکز دیگری برای عبادت یهود معین گردید. فلسفهء یونانیان با فلسفهء مصر داخل شد و نتیجهء این مطلب آن شد که قوم یهود برای انتشار دین مسیح قابل و مستعد گردید. (قاموس کتاب مقدس). بطلمیوس ششم پس از پدر بتخت نشست (181-146 ق.م.) (؟) و بواسطهء صغرسن (پنجساله بود) مادرش (کلئوپاترا که از شاهزاده خانم های سوریه بود زمام امور را بدست گرفت و تا پایان مرگش 172 ق.م. حکومت کرد در زمان وی آنتی خوس چهارم پادشاه سوریه به مصر حمله برد معابد آن را غارت کرد و خواست در منفیس بعنوان پادشاه مصر تاجگذاری کند ولی مردم اسکندریه برادر فیلوترا که اورگت مینامیدند بر تخت نشاندند. آنتی خوس دوباره به مصر حمله برد و بدین ترتیب جنگ پایان یافت که قبرس از آن سوریه گردد. از سال 170 ق.م. هر دو برادر مصر را اداره میکردند ولی پس از چندی بین آنها نفاق افتاد و چون غلبه با اورگت بود فیلومتر بروم رفت و با کمک رومیها دوباره بتخت پادشاهی مصر نشست وی خواست قبرس را تصرف کند موفق نشد و بعد فیلومتر او را بخشید و سیرن را به او داد. در جنگ با سوریه با موفقیت پیش میرفت که هنگام بازگشت به مصر بپادشاه سابق سوریه، اسکندر والاس برخورد و بدست او کشته شد. (از ایران باستان چ2، جیبی ص2155، 2156). و رجوع به قاموس الاعلام ترکی ج2 شود. (1) - Philometor.