مستانه

«لغت نامه دهخدا»

[مَ نَ / نِ] (ص نسبی، ق مرکب)چیزی که حرکات و سکنات آن بطور مستان باشد چون لغزش مستانه و رفتار مستانه و گریهء مستانه و جلوهء مستانه. (آنندراج). منسوب به مست. به صفت مست. چون مستان در حال مستی. با حالت مستی. به مستی :
نگردد به گفتار مستانه غره
کسی کو دل و جان هشیار دارد.
ناصرخسرو.
چون بر در خیمه ای رسیدی
مستانه سرود برکشیدی.نظامی.
مستانه مبین در این علم گاه
کافتادنی است چون تو در چاه.نظامی.
بجز آن نرگس مستانه که چشمش مرساد
زیر این طارم فیروزه کسی خوش ننشست.
حافظ.
علم و فضلی که به چل سال دلم جمع آورد
ترسم آن نرگس مستانه به یغما ببرد.حافظ.
مژدگانی بده ای دل که دگر مطرب عشق
راه مستانه زد و چارهء مخموری کرد.حافظ.
شود رطل گران نظارگی را نقش پای تو
ز بس مستانه چون موج شراب افتاده رفتارست.
صائب (از آنندراج).
گر چمن مشرق آن جلوهء مستانه شود
غنچه در خواب پری بیند و دیوانه شود.
جلال اسیر (از آنندراج).
صج است فیض گریهء مستانه میرود
خون هوا ز کیسهء پیمانه میرود.
جلال اسیر (از آنندراج).
یک نالهء مستانه ز جائی نشنیدیم(1)
ویران شود آن شهر که میخانه ندارد.
(از یادداشت مرحوم دهخدا).
و رجوع به مست شود.
(1) - یادداشت دیگر: یک نعرهء مستانه ز سوئی نشنیدم.